Μπαρμπαριά και Τούνεζι, 200 χρόνια πίσω

Προειδοποίηση: Κάθε ομοιότητα με πρόσωπα, γεγονότα και τόπους του 20ου και του 21ου αιώνα δεν αποτελεί σύμπτωση.

Το Φιλαδέλφεια στις φλόγεςΤο καλοκαίρι του 1801 οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπολύουν τον πρώτο τους πόλεμο ενάντια στην τρομοκρατία, μακρυά από το αμερικανικό έδαφος. Έχουν αρνηθεί την καταβολή του ετήσιου φόρου ασφαλούς ναυσιπλοΐας που απαιτεί ο Γιουσούφ Καραμανλή, Πασάς της Τρίπολης, και αυτός τους κηρύττει τον πόλεμο, με τον παραδοσιακό τρόπο, κόβοντας τον ιστό της σημαίας στο αμερικανικό προξενείο. Είναι η ευκαιρία που μια ζωή ψάχνει ο Τόμας Τζέφερσον, φρέσκος στη θέση του τρίτος Αμερικανός πρόεδρος.

Το νεοσύστατο αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό θα περάσει το Γιβραλτάρ αποφασισμένο να συντρίψει μια και καλή πειρατές και λοιπούς ενοχλητικούς ηγεμόνες της Μπαρμπαριάς.

Ήδη, για αιώνες, οι Οθωμανοί έχουν υποχρεώσει τους Ευρωπαίους σε καταβολή υπέρογκων ετήσιων φόρων με αντάλλαγμα την ασφαλή ναυσιπλοΐα στη Μεσόγειο. Και τα αμερικανικά εμπορικά, που έχουν πάψει να καλύπτονται από το φόρο της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, ή της Γαλλίας κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Ανεξαρτησίας, δεν αποτελούν εξαίρεση. Η μη καταβολή ξεχωριστού φόρου απ’ το αμερικανικό κράτος στο Σουλτανάτο του Μαρόκου και τα Πασαλίκια της Αλγερίας, της Τυνησίας και την Τρίπολης αφήνει σχεδόν κάθε πλοίο που προσεγγίζει ή διασχίζει το Γιβραλτάρ στο έλεος των πειρατών. Αποτέλεσμα η αρπαγή των πλοίων τους, η ομηρία των πληρωμάτων τους και η καταβολή λύτρων. Αργά ή γρήγορα οι Αμερικανοί πληρώνουν για την ασφαλή ναυσιπλοΐα· η θαλάσσια περιοχή που ξεκινάει από τις δυτικές ακτές της Αφρικής στον Ατλαντικό και περνάει στη Μεσόγειο ως σχεδόν την Αίγυπτο είναι πολύ μεγάλη. Όμως τα ποσά γίνονται υπέρογκα για το νέο κράτος, που ακόμη ψάχνεται στο πώς θα εξασφαλίσει τακτικούς πόρους· σε μερικές περιπτώσεις η επιβάρυνση όλα αυτά τα χρόνια έχει φτάσει μέχρι και το 10% του προϋπολογισμού. Κι ενώ με τους Μαροκινούς καταφέρνουν να τα βρουν, οι τύποι στην Τρίπολη παραμένουν άπληστοι και αδίστακτοι.

Ο Καραμανλή τους έχει κηρύξει τον πόλεμο επικαλούμενος την αθέτηση συνθήκης για την προστασία της αμερικανικής ναυσιπλοΐας που έχει υπογράψει ο ίδιος ο Τζορτζ Ουάσιγκτον.

Το τρίτο στην ιστορία του αμερικανικού Ναυτικού πλοίο με το όνομα Enterprise1 θα περάσει στη Μεσόγειο με διαταγές να προστατεύει τα αμερικανικά εμπορικά πλοία. Σε μια άνιση τεχνολογικά αναμέτρηση, θα νικήσει το εχθρικό Τρίπολη την 1η Αυγούστου του 1801, υποχρεώνοντάς το σε αφοπλισμό και ταπεινωτική επιστροφή -καθώς από την αμερικανική πλευρά δεν έχει κηρυχθεί επισήμως πόλεμος. Με την έγκριση του Κογκρέσου, η Μεσόγειος θα γεμίσει αμερικανικά πλοία το 1802. Ένα νέο δόγμα διαμορφώνεται για την αμερικανική εξωτερική πολιτική· η στρατιωτική ισχύς είναι τελικά φθηνότερη από οποιαδήποτε άλλη λύση.

Ωστόσο, παρά την ολοφάνερη επικράτηση στη θάλασσα, ο εχθρός, το Κακό, παραμένει στη αφρικανική στεριά ασφαλής. Το 1803 το Φιλαδέλφεια θα προσαράξει από λανθασμένη πλοήγηση στο λιμάνι της Τρίπολης. Θα καταληφθεί, το πλήρωμά του θα αιχμαλωτιστεί, και το πλοίο θα χρησιμοποιηθεί ως βαρύ πυροβολικό εναντίον των Αμερικανών. Με μια ηρωική επιχείρηση των τελευταίων το Φιλαδέλφεια θα πυρποληθεί στις αρχές του 1804, ώστε να πάψει να χρησιμοποιείται εναντίον τους. Ωστόσο, παρ’ όλες τις προσπάθειες των Αμερικανών η Τρίπολη αντέχει για τέταρτο χρόνο.

Το μνημείο της Τρίπολης

Έχει έρθει η ώρα για την εξολόθρευση του Κακού και για μια ακόμη πρώτη. Αμερικανοί Πεζοναύτες θα πατήσουν στην Αφρική, στην πρώτη επιχείρηση στην ιστορία τους σε ξένο έδαφος. Είναι οκτώ όλοι κι όλοι, καθοδηγούμενοι από έναν Ουίλιαμ Ίτον, πρόξενο στην Τυνησία που ονειρευόταν τον εαυτό του στρατιωτικό, μαζί με ένα ασκέρι 500 ετερόκλητων ετερόδοξων μισθοφόρων, Αράβων, Ελλήνων και Βεδουίνων, βοηθούμενοι από τον εξόριστο αδερφό του Γιουσούφ, Α(χ)μέτ/Χαμίντ Καραμανλή. Σε μια αποστολή χωρίς λογική, διασχίζουν σε 50 ημέρες 800 χιλιόμετρα λιβυκή έρημο από την Αλεξάνδρεια μέχρι την Ντάρνα2, με σκοπό την κατάληψη της τελευταίας με συντονισμένη επίθεση από ξηρά και θάλασσα. Παρά την ταλαιπωρία και τα προβλήματα μεταξύ των μισθοφόρων, το παράτολμο σχέδιο στέφεται με επιτυχία. Η αστερόεσσα κυματίζει για πρώτη φορά σε μεσογειακή ακτή την άνοιξη του 1805. Η πρώτη αμερικανική νίκη έξω από την επικράτειά τους είναι γεγονός.

Γρήγορα θα έρθει η συνθηκολόγηση του Γιουσούφ. Ο πρώτος πόλεμος στην Μπαρμπαριά έχει κερδηθεί από το Νέο Κόσμο -ή είναι ισοπαλία; (τα 60.000 δολάρια που τελικά κατέβαλε ο Τζέφερσον θεωρήθηκαν αντίτιμο της εξαγοράς Αμερικανών αιχμαλώτων που είχαν στο μεταξύ πουληθεί ως σκλάβοι). Σε λιγότερο από δύο χρόνια, ωστόσο, θα ξεκινήσει νέος γύρος πειρατειών από Αλγερινούς, και ο πόλεμος μερικά χρόνια αργότερα θα ξαναρχίσει. Όμως οι Αμερικανοί έχουν καταφέρει να μπουν στη Μεσόγειο.

1. 200 τόσο χρόνια μετά, το όγδοο στη σειρά ομώνυμο πλοίο παραμένει στη Ερυθρά Θάλασσα, αναμένοντας διαταγές για τη διέλευση του Σουέζ και την είσοδό του στη Μεσόγειο…

2. Στην Ντάρνα, πεδίο εμφυλίων συρράξεων τις τελευταίες ημέρες, επρόκειτο να μεταβεί για μπίζνες αντιπροσωπεία των επιμελητηρίων του Ηρακλείου, αλλά τα γεγονότα τους πρόλαβαν.

Πηγές: Σχετικά άρθρα της αγγλόφωνης, τουρκόφωνης και αραβόφωνης (με μηχανική γκουγλομετάφραση οι δύο τελευταίες) Wikipedia

Στο λογαριασμό Ottoman Archives του τουίτερ, πήρε το μάτι μου ένα πίνακα της πυρπόλησης του 1804, οπότε τον βάζω κι εδώ:
Burning of Philadelphia in the Harbor of Tripoli 1805

#gaddafi, #%ce%ba%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%ac%cf%86%ce%b9, #%ce%bb%ce%b9%ce%b2%cf%8d%ce%b7, #libya, #qathafi